b3startup

Let's make dreams come true!

ส่วนที่ 2 : สร้างให้เป็นธุรกิจที่เติบโตและยั่งยืน (Making a Growth and Sustainable Business)

เมื่อได้ผลิตภัณฑ์ที่โอกาสทางธุรกิจสูง(High Potential Product)แล้ว ขั้นตอนถัดไป คือ สร้างให้เป็นธุรกิจที่มีทั้งความเติบโตและยั่งยืน(Making a Growth and Sustainable Business) และเช่นเดียวกับส่วนที่ 1 จะมีแนวทาง วิธีการ เครื่องมือต่างๆ มาช่วย ทำให้ธุรกิจที่จะเกิดขึ้น มีโครงสร้างที่ดี มีองค์ประกอบสำคัญต่างๆ ครบถ้วน มีการสร้างการเชื่อมโยงกันขององค์ประกอบเหล่านั้นอย่างเหมาะสม ซึ่งจะทำให้ธุรกิจที่จะเกิดขึ้น มีความสามารถในการแข่งขันสูง สามารถปรับตัวต่อสภาวะการแข่งขันได้ดี ซึ่งจะส่งผลให้ธุรกิจมีทั้งความเติบโตและยั่งยืน โดยเครื่องมือหลักก็คือ Business Model Canvas, BMC (แผ่นภาพแบบจำลองธุรกิจ)

Alexander Osterwalder เป็นผู้นำเสนอ Business Model Canvas (แผ่นภาพแบบจำลองธุรกิจ) ในปี 2008 โดยมีพื้นฐานมาจากงานเดิมของเขาที่เกี่ยวกับ การศึกษาวิเคราะห์ รูปแบบ/แบบจำลอง ที่จะใช้อธิบาย โครงสร้าง การจำแนก/การจัดแบ่ง การเชื่อมโยงกัน ความหมาย คุณสมบัติ ขององค์ประกอบต่างๆ ของธุรกิจ(Business Model Ontology)

อะไรคือ BMC

BMC(Business Model Canvas) คือ แผ่นภาพแสดงแบบจำลองธุรกิจ ที่อธิบาย ที่มาที่ไปของ วิธีการที่องค์กร/ธุรกิจ ใช้ในการสร้าง ส่งมอบ และรักษาไว้ซึ่งคุณค่า(Value)

แผ่นภาพที่พร้อมใช้งาน

BMC ที่ใช้งานจริง

ส่วนที่ 2 นี้เริ่มที่ การร่าง BMC โดยจะเริ่มจากการโอนข้อมูลต่างๆ จาก Lean Canvas มาลงใน BMC ซึ่งเราสามารถโอนข้อมูลมาได้โดยตรง 5 ช่อง คือ กลุ่มลูกค้า คุณค่าของผลิตภัณฑ์ ช่องทางเข้าถึงลูกค้า แหล่งรายได้และรายได้ และโครงสร้างต้นทุน เหตุที่ LC มีช่อง 5 ช่องจาก 9 ช่อง เหมือน BMC เพราะ LC เกิดจากการปรับเปลี่ยน BMC ให้ง่าย กระชับ ไม่ซับซ้อน แต่ตอนนี้เรากำลังพยายามทำให้ธุรกิจที่กำลังจะเกิดขึ้นแข็งแกร่ง มีความสามารถในการแข่งขันสูง จึงจำเป็นต้องใช้เครื่องมือที่มีความซับซ้อน มีความละเอียด สามรถครอบคลุมองค์ประกอบสำคัญของธุรกิจให้ครบถ้วน ชัดเจน มากกว่า มาช่วย นั่นคือ BMC

โอนข้อมูลจาก Lean Canvas มาใส่ใน Business Model Canvas

ต่อไป สร้าง(ขยายรายละเอียดต่างๆ ใน) BMC (ขั้นตอนนี้เป็นขั้นตอนที่ยาว และมีความซับซ้อนพอควร ต้องการความมุ่งมั่นตั้งใจของทีมงานสูง) เริ่มที่ ช่อง/กล่องที่ 1 กลุ่มลูกค้าเป้าหมาย(Customer Segments) กับ กล่องที่ 2 คุณค่าพร้อมนำเสนอ(Value Propositions) เป็นการพิจารณารายละเอียดด้านลูกค้า(และคุณค่าพร้อมนำเสนอ) เช่น กลุ่มลูกค้าหลัก ลูกค้ารอง B2C B2B B2E ฯลฯ เป็นต้น และเมื่อมีการปรับปรุง เพิ่มเติมด้านกลุ่มลูกค้า ก็ต้องมีการปรับปรุง ด้าน คุณค่าพร้อมนำเสนอด้วย เนื่องจากมันเกี่ยวข้องกันโดยตรง(CS1 >> VP1, CS2 >> VP2, ...) จากนั้นก็มาพิจารณา กล่องที่ 3 ช่องทางเข้าถึงลูกค้า(Channels) กำหนดช่องทางต่างๆ ให้เหมาะสมกับกลุ่มลูกค้า โดยมีสิ่งสำคัญที่ต้องพิจารณาอยู่ 2 อย่าง อย่างที่ 1 ช่องทางของข้อมูลข่าวสาร และ อย่างที่ 2 ช่องทางของตัวผลิตภัณฑ์ ต่อไปเป็น กล่องที่ 4 ด้านสื่อสัมพันธ์กับลูกค้า(Customer Relationships) กำหนดวิธีการ กิจกรรมต่างๆ ที่จะสร้างสัมพันธ์กับลูกค้า ทั้งลูกค้าใหม่และลูกค้าเก่า โดยอาจมีกิจกรรมอยู่ 3 หมวดหลัก 1. GET กิจกรรม/วิธีการ หาลูกค้าใหม่ 2. KEEP กิจกรรม/วิธีการ รักษาลูกค้าเก่า และ 3. GROW กิจกรรม/วิธีการ ที่ทำให้ลูกค้าเก่า/ใหม่ซื้อเพิ่ม กล่องที่ 5 คือ กระแสรายได้(Revenue Stream) เป็นการสรุปภาพว่า เมื่อมีสินค้าดี(Value Proposition)เป็นที่ต้องการของลูกค้า(Customer Segment) มีช่องทางให้สินค้าเข้าถึงลูกค้า/ลูกค้าเข้าถึงสินค้าได้(Channels) มีสื่อสัมพันธ์ที่ดีกับลูกค้า(Customer Relationship) ย่อมเกิดรายได้ขึ้น(Revenue Stream) ตอนนี้เราต้องทบทวนดูว่ายังมีโอกาสเกิดรายได้อื่นๆ อีกไหม ที่มีอยู่พอเพียงกับที่หวังไว้หรือไม่ ตั้งแต่ช่อง/กล่อง 1 ถึง 5 เราเปรียบเหมือนหน้าบ้าน(Front Office) เป็นที่ที่สร้างรายได้ (Revenue) โดยมีกล่องที่ 2 คือ คุณค่าพร้อมนำเสนอ(Value Proposiotions) อยู่กลางบ้าน ต่อไป กล่องที่ 6-9 เปรียบเสมือนหลังบ้าน(Back Office) เป็นปัจจัย เป็นองค์ประกอบสำคัญ ที่ทำให้เกิด กล่องที่ 2 คุณค่าพร้อมนำเสนอ กล่องที่ 6 ทรัพยากรหลัก(Key Resources) กล่องที่ 7 กิจกรรม/กระบวนการสำคัญ(Key Activities) และ กล่องที่ 8 พันธมิตรสำคัญ(Key Partners) ต้องตอบคำถามเดียวกัน ว่า เราจำเป็นต้องมีทรัพยากรหลัก กิจกรรม/กระบวนการสำคัญ อะไรบ้าง และพันธมิตรสำคัญเป็นใครบ้าง จึงจะทำให้ธุรกิจของเราสามารถดำเนินไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ-ประสิทธิผล มีความสามารถในการแข่งขันสูง สามารปรับตัวตามสภาวะแวดล้อมได้ดี ซึ่งจะทำให้ธุรกิจของเราเติบโตได้อย่างรวดเร็วและยั่งยืน ก่อนสุดท้าย กล่องที่ 6-8 ทำให้เกิดต้นทุน หรือ จำเป็นต้องลงทุนบางอย่างก่อนจะดำเนินการได้ ทุกอย่างที่เกี่ยวกับการลงทุน ต้นทุนต่างที่จะเกิดขึ้น ต้องนำมาสรุปรวมลงในกล่องที่ 9 โครงสร้างต้นทุน(Cost Structure) และสุดท้ายเป็นการมองภาพรวมทั้ง 9 กล่องว่า มีความสัมพันธ์ เชื่อมโยง เกื้อหนุน กันดีหรือยัง โดยเฉพาะ กล่องที่ 5 กระแสรายได้(Revenue Stream) เปรียบเทียบกับ กล่องที่ 9 โครงสร้างต้นทุน(Cost Structure)

หน้าบ้าน(Front Office)

หลังบ้าน(Back Office)

Business Model Canvas ที่สมบูรณ์

ในระหว่างการพิจารณาส่วนหน้าบ้าน ควรจะนำเรื่องการแข่งขันกับคู่แข่งเข้ามาพิจารณาด้วย เช่น ปัจจัยเลือกซื้อของลูกค้า การเลือกการวางตำแหน่งสินค้า เป็นต้น เพื่อเพิ่มมุมมองที่กว้างขึ้น และอาจจะนำไปถึงการพิจารณาเรื่อง Blue Ocean ได้ด้วย

ปัจจัยเลือกซื้อของลูกค้า การเลือกการวางตำแหน่งสินค้า

สิ่งสำคัญในพิจารณาลงทุนในธุรกิจใดธุรกิจหนึ่ง คือ ความคุ้มทุน หรือ ลงทุนไปแล้วต้องได้มากกว่าเสีย ลงทุนไปแล้วไม่ต้องเสียเปล่า(หรือเป็นหนี้) ส่วนนี้ เรียกว่า การพิจารณาความเป็นไปได้ของโครงการ(ด้านการเงิน) Project Feasibility Study ซึ่งปกติ ถ้าเป็นหลักสูตร NEC ของกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม จะใช้โปรแกรม FS ของ อ.พอพงษ์ เอียดละออง ในที่นี้จะไม่กล่าวถึงโปรแกรมตัวนี้ เพราะมีรายละเอียดมาก ขอแสดงเพียงหัวข้อสำคัญที่พอใช้พิจารณาความคุ้มค่าในการลงทุนได้ เช่น การลงทุน โครงสร้างต้นทุน ต้นทุน และจุดคุ้มทุน

ต้นทุน จุดคุ้มทุน

ขั้นถัดไป เป็นการกำหนด วิสัยทัศน์ พันธกิจ และเป้าหมาย ของธุรกิจ เหตุที่ไม่ได้ให้ผู้สนใจลงทุน กำหนด วิสัยทัศน์ พันธกิจ และเป้าหมาย ของธุรกิจ ตั้งแต่ตอนเริ่มทำโครงการ เพราะ เราเชื่อว่าผู้สนใจลงทุนจะมีวิสัยทัศน์ที่ดีได้ ก็ต่อเมื่อได้มีโอกาส คิดพิจารณาแง่มุมต่างๆ เกี่ยวตัวธุรกิจนั้นๆ ไปในระดับหนึ่งแล้ว วิสัยทัศน์ที่กำหนดขึ้นมา จะได้ไม่เกิดขึ้นมาอย่างเลื่อนลอย ไม่เป็นความฝันฟุ้งเกินความเป็นจริง

จากนั้นก็กำหนด แผนก้าวเดินสำคัญ(Road Map) ซึ่งเป็นการกำหนดเป้าหมายสำคัญหลักๆ ในระยะเวลา 3-5 ปีข้างหน้า และที่สำคัญมากกว่าคือ การกำหนดแผนปฏิบัติงานระยะสั้น 1 ปี สำหรับการดำเนินงานต่างๆ ในช่วงปีแรก ซึ่งอาจจะเป็นช่วงเวลาที่ยากที่สุดในการลงทุนธุรกิจ และสุดท้าย เป็นการกำหนด แผนฉุกเฉิน เพื่อรองรับความไม่แน่นอนต่างๆ ทั้งจากปัจจัยภายนอก และปัจจัจภายใน ที่อาจจะส่งผลกระทบต่อธุรกิจในอนาคต เจ้าของโครงการต้องคิดหาแนวทาง วิธีการต่างๆ ไว้ล่วงหน้าเพื่อแก้ไข ป้องกัน สิ่งต่างๆ ที่อาจจะเกิดขึ้นและกระทบต่อก้าวหน้าของธุรกิจ

วิสัยทัศน์ พันธกิจ เป้าหมาย แผนก้าวเดินสำคัญ แผนปฏิบัติการระยะสั้น

กลับไปที่ ส่วนที่ 1: จากแนวคิด.....